» Patron   31-08-2005 [21:19]

Jan Zamoyski urodził się w kalwińskiej rodzinie szlacheckiej na zamku w Skokówce. Naukę rozpoczął w Krasnymstawie i kontynuował ją w Paryżu, Strasburgu i Padwie, gdzie w 1563 r. został wybrany rektorem uniwersytetu prawników. Jako rektor dbał o poziom wykładów i warunki życia studentów. Jego zasługi dla uniwersytetu zostały upamiętnione tablicą z herbem Zamoyskich wmurowaną w gmachu uniwersytetu w 1564 r. W Padwie Jan Zamoyski odszedł od kalwinizmu przechodząc na katolicyzm i stając się gorącym wyznawcą kultu św. Tomasza. Po powrocie do kraju w 1565 r. został sekretarzem króla Zygmunta Augusta, rozpoczynając karierę polityczną. "W służbie czterech monarchów" 1 osiągnął najwyższe stanowiska państwowe: podkanclerzy koronny od 1576 r., kanclerz wielki koronny od 1578 r., hetman wielki koronny od 1580 r. Jako najbliższy doradca króla Stefana Batorego kierował polityką wewnętrzną i zagraniczną. Brał udział w wojnie z Moskwą, kierował polityką antyturecką skutecznie interweniując w Mołdawii i Wołoszczyźnie. W ostatnich latach życia walczył ze Szwedami w Inflantach. Na elekcji w 1587 r. Jan Zamoyski poparł kandydaturę Zygmunta III Wazy a w bitwie pod Byczyną rozbił wojska jego konkurenta Maksymiliana Habsburga. Jednak drogi króla i kanclerza rozeszły się m.in. na tle polityki wobec Habsburgów. Jan Zamoyski zmarł w 1605 r. w założonym przez siebie Zamościu i został pochowany w podziemiach Kolegiaty Zamojskiej. Jan Zamoyski kierując sprawami państwa nie zaniedbywał żadnej okazji do powiększania własnego majątku. W 1589 r. z podstawowego trzonu swoich dóbr utworzył Ordynację Zamojską. Ośrodkiem Ordynacji był Zamość założony w 1580 r. i wybudowany przy aktywnym udziale hetmana na wspaniałe miasto renesansowe, w którym w 1594 r. Zamoyski utworzył akademię o wysokim poziomie nauczania. Życie prywatne kanclerza i hetmana to cztery małżeństwa: z Anną Ossolińską, Krystyną Radziwiłłówną, Gryzeldą Batorówną (bratanicą króla) i Barbarą Tarnowską matką urodzonego w 1594 r. Tomasza, II Ordynata Ordynacji Zamojskiej. Małżeństwa zawierane przez Jana Zamoyskiego wzmocniły i utrwaliły jego silną pozycję w warstwie magnatów.