» Historia szkoły   31-08-2005 [21:19]

Sto lat na Smolnej

Początek (1905 - 1918)

1905 - 23 października rozpoczęły się zajęcia w szkole przy ulicy Smolnej 30 w wyniku strajku szkolnego, podczas którego uczniowie domagali się natychmiastowego wprowadzenia wykładowego języka polskiego i zmiany programu nauczania w duchu narodowym polskim. 2 września car Mikołaj II podpisał reskrypt, zezwalający na wprowadzenie języka polskiego do szkół. W tej sytuacji emerytowany oficer wojsk rosyjskich, generał Paweł Chrzanowski, który po powrocie do Polski w 1903 r. utworzył prywatne gimnazjum z prawami szkół państwowych, postanawia je przekształcić w polską szkołę, rezygnując z praw rządowych w zamian za prawo nauczania po polsku.
Pierwsza szkoła polska generała Pawła Chrzanowskiego była w roku 1905 największą szkołą średnią na obszarze wszystkich trzech zaborów. Posiadała około 1480 uczniów w 27 klasach.
Szukając dla niej stałego miejsca gen. Chrzanowski, nabył od hr. Branickiego jeden ze wznoszonych domów przy ul. Smolnej. Od 1905 r. do dziś szkoła ma ten sam adres: Smolna 30.
Adaptacji gmachu dokonał kuzyn generała, znany architekt - Zenon Chrzanowski.
Szkoła posiadała kaplicę wysokości dwóch kondygnacji, znakomicie wyposażoną salę gimnastyczną i boisko, salę bufetową, salę balową oraz obszerne sale lekcyjne, wyposażone w najnowocześniejsze pomoce naukowe. Szerokie korytarze, wysokie i widne sale powodowały, że szkoła robiła wrażenie przestrzennej i jasnej. Imponująca była klatka schodowa, z zarezerwowanym miejscem na windę.

1911 - 1912 - 5 listopada 1911 r. w szkole powstała tajna drużyna harcerska, która w 1912 r. przyjęła imię Tadeusza Kościuszki. W okresie I wojny światowej harcerze ze szkoły pełnili służbę sanitarną. Włączali się także w organizowanie poczty obywatelskiej. Po odzyskaniu niepodległości, w okresie walki o polską granicę wschodnią, harcerze z "Zamoyskiego" zgłaszali się masowo do wojska na ochotnika.

1914 - 31 marca umarł generał Chrzanowski. Wdowa po generale, Cecylia Chrzanowska, na skutek zamieszania spowodowanego wybuchem I wojny światowej i okupacją Królestwa Polskiego przez Niemców nie posiadała funduszy, by dalej prowadzić szkołę. Aby ratować spuściznę generała, zawiązano komitet na czele z adwokatem Władysławem Piechowskim. Potrzebne pieniądze wniósł znany polityk, działacz endecki, późniejszy kandydat na pierwszego prezydenta odrodzonej Rzeczypospolitej, poseł polski w Paryżu w latach 1919-1924, a następnie minister spraw zagranicznych Maurycy hr. Zamoyski. Szkoła przyjęła nową nazwę - Gimnazjum Towarzystwa Szkoły Maurycego hr. Zamoyskiego.

1915 - Uległ zmianie program nauczania. Zaczęto uczyć języka polskiego w pełnym wymiarze, wprowadzono zakazane dotychczas historię i geografię Polski. Był to jedyny jasny punkt w rzeczywistości szkolnej. Poza tym gimnazjum przeżywało liczne trudności. Spadała liczba uczniów, co powodowało narastający deficyt budżetowy pokrywany co roku z funduszy Towarzystwa. Uczniów trzeba było dokarmiać, czym zajmowała się Komisja Śniadaniowa.
W okresie I wojny światowej wprowadzono miękkie, błękitne czapki, przypominające legionowe maciejówki jako nieodłączny element uczniowskiego stroju. Owe czapki mocno związały się z tradycją "Zamoyskiego". Do dziś są używane w szkole, ale tylko w czasie oficjalnych uroczystości. Na otoku umieszczony był znaczek Gimnazjum, obecnie - znaczek Liceum. Strój szkolny obowiązywał aż do roku 1975.

W odrodzonej Rzeczypospolitej (1918 - 1939)

1918 - Odzyskanie przez Polskę niepodległości zbiegło się w czasie z kolejną zmianą w szkole. 10 listopada 1918 roku na zebraniu Towarzystwa Maurycego hr. Zamoyskiego uchwalono zmianę nazwy instytucji na Towarzystwo imienia Jana Zamoyskiego. Szkoła otrzymała więc patrona. W Akcie Fundacyjnym Akademii Zamoyskiej, szkoły założonej przez Jana Zamoyskiego, znalazły się znamienne słowa: "Takie będą Rzeczypospolite, jakie ich młodzieży chowanie". Idea ta przyświecała odtąd nauczycielom i wychowawcom "Zamoyskiego".
Gimnazjum Zamoyskiego do roku 1937 pozostawało szkołą humanistyczną. Dopiero na dwa lata przed wojną otwarto również kierunek matematyczno-fizyczny.

1920 - To szczególny czas w historii Polski. Na Warszawę i Polskę ciągnęła nawała bolszewicka. Sytuacja była tak groźna, że powołano Rząd Obrony Narodowej. Wszystkie partie i organizacje wydawały odezwy i manifesty, wzywające do obrony ojczyzny. Do wojska zaciągał się każdy, kto mógł, również uczniowie Gimnazjum Jana Zamoyskiego.

1921/22 - Wyremontowano budynek. Udało się również pozbyć niechcianych lokatorów. Dokupiono sąsiedni plac i tak powstało boisko szkolne. Powstawały pracownie przedmiotowe.

1925 - Działające od dawna Koło Szkolne przekształciło się w Rodzicielskie Koło Szkolne przy Gimnazjum im. Jana Zamoyskiego. Głównym ośrodkiem pracy Koła była Komisja Opiekuńcza. W jej skład wchodziły opiekunki poszczególnych klas. Komisja zajmowała się pomocą potrzebującym uczniom, we współpracy z Towarzystwem udzielała ulg we wpisowym, wspomagała działania charytatywne uczniów na rzecz dwóch szkół powszechnych.

1926 - Ojciec Święty Pius XI w dniu 30 grudnia podczas audiencji w Watykanie poświęcił sztandar drugiej warszawskiej drużyny harcerskiej im. Tadeusza Reytana.

1928 - Powstało Osiedle Szkolne. Towarzystwo im. Jana Zamoyskiego nabyło 34-morgową posiadłość pod Warszawą, w miejscowości Dębe Wielkie. Były tam trzy budynki mieszkalne położone w sosnowym lesie, zabudowania gospodarcze, łąki, pola uprawne, ogród owocowy i warzywny oraz kilka stawów. Całość została przystosowania do potrzeb uczniów.
Pobyt na ówczesnej "zielonej szkole" był płatny. To stało się przyczyną końca Osiedla w roku 1937. Coraz mniej osób było w stanie pokryć koszty pobytu syna. Niedobór uzupełniano z funduszy Gimnazjum im. Zamoyskiego. Wreszcie Osiedle sprzedano.

1932/33 - Gimnazjum straciło najwyższą kategorię A, tak jak parę innych szkół w Warszawie. Oznaczało to rozszerzenie egzaminu maturalnego o kilka przedmiotów i nadzór nad przebiegiem egzaminu delegata kuratorium. W tym czasie dyrektorem szkoły pozostawał Henryk Lipski, nauczyciel matematyki i fizyki, poseł na sejm z ramienia partii narodowo-demokratycznej. Władze zarzucały dyrektorowi, że w jego gimnazjum panuje antysanacyjna atmosfera. Krytykowano propagowane w szkole wychowanie prospołeczne.
Szkoła straciła także kilku zasłużonych, oddanych nauczycieli. Dyrektor Lipski złożył dymisję.

1933/34 - Na skutek reformy oświaty min. Jędrzejewicza z 1930 r. w Gimnazjum Zamoyskiego wprowadzono zmiany. Gmach mieścił szkołę powszechną i gimnazjum, a od 1937 r. również liceum humanistyczne i matematyczno-fizyczne. Nauka w szkole powszechnej była bezpłatna. Po niej uczeń mógł wybrać albo rok dalszego kształcenia, albo czteroletnie gimnazjum, kończące się tzw. "małą maturą", a następnie dwuletnie liceum, po ukończeniu którego zdawał egzamin dojrzałości.
Szkoła kładła nacisk na samorządność uczniowską. Istniejącą Samopomoc Koleżeńską przemianowano w 1933 r. na Samorząd Szkolny. Uczniowie działali w kółkach: fotograficznym, krajoznawczym, miłośników radia, szachistów, prowadzili świetlicę, sklepik i bibliotekę. Dobre perspektywy przerwał wybuch II wojny światowej.

II wojna światowa i okupacja (1939 - 1945)

Szczegółowe informacje o tym najtrudniejszym okresie w dziejach szkoły zawiera tekst wspomnieniowy pana Andrzeja Zaorskiego, absolwenta Gimnazjum Zamoyskiego.

We wrześniu 1939 r. uczniowie Zamoyskiego dzielili los mieszkańców Warszawy, opuszczając miasto na apel pułkownika Umiastowskiego, by po gehennie ucieczki i tułaczki powrócić w październiku. W listopadzie rozpoczynają się zajęcia, jednak okupant zamyka gimnazja i licea.

Dyrektor Kozicki uzyskał koncesję na prowadzenie tzw. kursów przygotowawczych do szkół zawodowych. Uczęszczała na nie młodzież gimnazjalna, ucząc się niektórych przedmiotów jawnie lub półjawnie i uzupełniając inne przedmioty na tajnych kompletach, organizowanych osobiście przez dyrektora. Komplety stanowiły grupy uczniów złożone zazwyczaj z 5 do 6 osób i dzieliły się, jak poprzednio klasy, na kierunki humanistyczny i matematyczno-fizyczny. Nauka na tajnych kompletach kończyła się maturą.
Jednocześnie Dyrektor wykorzystał szkołę powszechną, tworząc za zgodą władz klasę siódmą a nawet ósmą, gdzie częściowo pobierała naukę młodzież klas I i II gimnazjum.

Pod koniec roku szkolnego 1940/41 szkolne władze niemieckie zamknęły obie szkoły jawne, powszechną oraz kursy przygotowawcze. Wtedy dyr. Kozicki stworzył nową fikcję. Szkoła nasza stała się filią szkoły powszechnej pani Janiny Górskiej, a dyrektor występował w roli jej pełnomocnika administracyjnego w budynku przy ul. Smolnej 30.

W styczniu 1942 roku Niemcy zajęli budynek przy ul. Smolnej, wtedy klasy szkoły powszechnej przeniosły się do budynku przy ul. Wojciecha Górskiego (Hortensji).
Od września 1943 roku do sierpnia 1944 roku dyr. Kozicki prowadził tzw. kursy przygotowawcze do szkoły rybackiej, mieszczącej się w budynku przy ulicy Siennej 16. Uczyły się tam klasy III i IV gimnazjum oraz I licealna.

Nie obyło się, niestety, bez ofiar, w obozach koncentracyjnych ponieśli śmierć: Romuald Buczowski, kierownik szkoły powszechnej, oraz nauczyciele: Marian Zagożdżon, Zbigniew Dufrene. Zginęło około 25 procent wojennych maturzystów.

"Wykaz maturzystów Gimnazjum im. Jana Zamoyskiego" z 5 IV 1945 r., sporządzony przez profesorów Gimnazjum zawiera 97 nazwisk maturzystów z lat 1940-1944. Liczba około 200 wojennych matur w ciągu pięciu lat (prawie 40 matur rocznie), nie odbiega daleko od liczby matur z okresu przedwojennego.
Gmach szkoły dzięki solidnej konstrukcji, choć nadpalony, ocalał.

Dyrektorzy szkoły w latach 1905 - 1945

Włodzimierz Włodarski (1905-1906)
Andrzej Sznuk (1906-1915)
Kazimierz Król (1915-1919)
Henryk Lipski (1919-1933)
Jan Dąbrowski (1933-1938)
Jan Kozicki (1938-1945)

Wybitni nauczyciele w latach 1905 - 1945

Juliusz Nowak-Dłużewski, polonista, późniejszy profesor Uniwersytetu Warszawskiego
Stanisław Adamczewski, polonista, późniejszy autor książek o Żeromskim
Ignacy Dąbrowski, geograf, pisarz, autor znanej wówczas powieści "Śmierć"
Tadeusz Szczepański, wykładający naukę o państwie i prawie, późniejszy wiceprezes Sądu Okręgowego
dr Stanisław Schayer, uczący logiki, indolog i tłumacz dramatu Kalidasy "Siakuntala"
dr Piotr Szymański, matematyk, pracownik Politechniki Warszawskiej
Stanisław Szober, polonista, późniejszy profesor Uniwersytetu Warszawskiego, znany językoznawca
Adam Kudelski, nauczyciel geografii
ksiądz Jan Szmigielski
ksiądz Edward Detkens

Wybitni absolwenci

Tadeusz Kotarbiński (matura 1906), jeden z najwybitniejszych polskich filozofów, twórca reizmu i prakseologii.
Gen. Mieczysław Norwid-Neugebauer (matura 1907), działacz niepodległościowy w Galicji, w latach 1911-1914 zastępca Piłsudskiego na stanowisku Komendanta Drużyn Strzeleckich. Kawaler orderu Virtuti Militari.
Zbigniew Drzewiecki (matura 1909), pianista i pedagog muzyczny
Julian Ejsmond (matura 1911), poeta
Melchior Wańkowicz (matura 1911) , dziennikarz, pisarz, twórca nowego typu reportażu; autor książki "Tędy i owędy" zawierającej wspomnienia o gimnazjum Chrzanowskiego
Gen. Tadeusz Pełczyński - członek ZWCz i Związku Strzeleckiego, później na wysokich stanowiskach w wojsku polskim. Od 1943 r zastępca Komendanta Głównego AK
August Zamoyski (matura 1912), wybitny rzeźbiarz
Wacław Jędrzejewicz , w okresie sanacji minister Oświecenia Publicznego i Wyznań, reformator systemu oświaty w Polsce
Prof. Kazimierz Kuratowski (matura 1913), wybitny matematyk
Prof. Tadeusz Manteuffel-Szoege (matura 1919), światowej sławy historyk mediewista
Stanisław Wigura (matura 1922), lotnik, jeden z twórców samolotu RWD. Razem z Franciszkiem Żwirko w 1929 na samolocie RWD-2 odbył lot dookoła Europy. W 1932 r. zwyciężyli w challenge'u na RWD-6
Jerzy Giedroyć (matura 1924), pisarz, twórca i do śmierci redaktor naczelny "Kultury" paryskiej
Prof. Stefan Kieniewicz (matura 1925), wybitny znawca dziejów polskich w XIX w.
Jerzy Andrzejewski (matura 1927), wybitny polski pisarz, działacz KOR-u
Juliusz Wiktor Gomulicki (matura 1928), pisarz
Witold Małcużyński (matura 1932), światowej sławy pianista

W Polsce Ludowej (1945 -1980)

Gmach szkoły od strony ulicy Smolnej był zrujnowany i doszczętnie wypalony. Zupełnie nieźle zachował się od strony boiska szkolnego, czyli od ulicy Foksal. Ocaleniem tej części budynku zajęła się grupa ludzi skupiona wokół dyrektora Stanisława Bogdanowicza, związanego przed wojną i w czasie wojny ze szkołą prywatną o nazwie: Szkoła Fundacji W. i A. Górskich. W odbudowanej przez nich części gmachu mogły rozpocząć się zajęcia szkolne w roku szkolnym 1947/1948. Tę prywatną szkołę nazywano szkołą Wojciecha Górskiego.
W latach 50. rozbudową szkoły i jej gruntownym remontem oraz modernizacją zajął się dyrektor Jan Gad.
W powojennym okresie działania szkoły, od roku szkolnego 1946/1947 do roku szkolnego 1979/1980 opuściło mury liceum 3512 maturzystów. Znaczna ich część legitymuje się dyplomami olimpiad przedmiotowych; w latach 1950-1980 szkoła wykształciła: 38 finalistów Olimpiady Chemicznej; 36 finalistów Olimpiady Matematycznej, 19 finalistów Olimpiady Fizycznej, 4 finalistów Olimpiady Astronomicznej; 4 finalistów Olimpiady Biologicznej, 4 finalistów Olimpiady Języka Rosyjskiego, 3 finalistów Olimpiady Artystycznej, 3 finalistów Olimpiady Geograficznej; 3 finalistów Olimpiady Języka Angielskiego; 2 finalistów Olimpiady Literatury i Języka Polskiego; 2 finalistów Olimpiady Wiedzy Technicznej, 1 finalistę Olimpiady Historycznej.
Niektórzy z naszych uczniów reprezentowali Polskę na olimpijskich spotkaniach międzynarodowych.

Na życie szkoły w tym okresie złożyło się wiele inicjatyw, np. takich jak:
działalność Samorządu Uczniowskiego drużyny harcerskiej "Pantakoina", a następnie Szczepu oraz licznych organizacji (Liga Obrony Kraju, Liga Ochrony Przyrody, Polski Czerwony Krzyż i inne);
tradycyjne maturalne "studniówki" i towarzyszące im kabarety;
wydawanie pisma szkolnego "Życie Szkoły" w latach 1960 - 1967;
działalność Szkolnego Klubu Sportowego "Hetman";
organizowanie kilkudniowych wycieczek turystyczno-krajoznawczych.

Szczegółowe informacje o życiu szkoły w latach 1945 - 1980 są zawarte w tekstach pani Janiny Kougan, "Polsce Ludowej" i pani Barbary Chodorowskiej, "Po wojnie", zamieszczonych w monografii liceum.

1950 - Na skutek reform oświatowych w okresie stalinowskim przestała istnieć prywatna szkoła na ulicy Smolnej. Przemianowano ją wraz z nazwą na: Państwową Szkołę Ogólnokształcącą Stopnia Podstawowego i Licealnego przy ulicy Smolnej 30. Kolejnymi dyrektorami tej placówki oświatowej byli: mgr Józef Szumański - polonista, mgr Edward Filipkowski - geograf, Janina Rżysko - historyk.

1955 - 1 września dyrektorem szkoły zostaje Jan Gad. Obejmuje zarządzanie "jedenastolatką", która skupiała 881 uczniów w 22 klasach: dziesięciu licealnych i dwunastu podstawowych. Personel pedagogiczny składał się z 36 nauczycieli. Prestiż szkoły oraz liczebność uczniów i nauczycieli wzrastają z każdym rokiem.

1958 - po przełomie październikowym '56 12 marca na mocy decyzji Ministerstwa Oświaty szkole na Smolnej została przywrócona nazwa imienia Jana Zamoyskiego. Dyrektor Jan Gad, Rada Pedagogiczna i grono wychowanków Gimnazjum i Liceum im. Jana Zamoyskiego wystąpili z prośbą do władz oświatowych o przywrócenie historycznej nazwy.

1 czerwca odbyła się uroczystość przekazania sztandaru ufundowanego przez Zamoyszczaków, którzy również pomagali Komitetowi Rodzicielskiemu w rozprowadzaniu znaczków i w zakupie materiału na niebieskie czapki przywrócone szkole wraz z nazwą.

W latach 1958 - 1960 gmach szkoły został rozbudowany (obecny fronton obu szkół, zakończono również odbudowę tej najbardziej zniszczonej części budynku - od ulicy Smolnej. Przybyły nowe sale lekcyjne, mieszkania dla nauczycieli i woźnych oraz pomieszczenia na strychu z przeznaczeniem na schronisko dla wycieczek szkolnych. W 1961 roku zakończono przebudowę części gmachu dotychczas użytkowanego - od ulicy Foksal. Budowę sali gimnastycznej ukończono w 1964 roku. Szkoła oprócz dużej sali zyskała kabiny z prysznicami i szatnie.

1960 - Władze oświatowe przychyliły się do wniosku Dyrekcji i Rady Pedagogicznej, aby z co rok liczniejszej szkoły uczynić dwie - podstawową i liceum. W wyniku rozdzielenia obu szkół budynek poddano nowej przebudowie. Podzielono go teraz na dwie części, stawiając ścianę na trzech piętrach oraz budując dwa oddzielne wejścia:
- dla Szkoły Podstawowej nr 219 im. Wandy Wasilewskiej;
- dla XVIII Liceum Ogólnokształcącego im. Jana Zamoyskiego.

1966 - Polskie szkolnictwo przeżyło nową reorganizację. Wprowadzono ośmioletnie szkoły podstawowe i czteroletnie licea. Licea, jak głosiła ustawa, miały zapewnić wykształcenie ogólne i politechniczne niezbędne do podjęcia studiów wyższych i przysposobienia do pracy zawodowej.

1970 - Wprowadzono sprofilowanie liceów, powstały klasy o profilach: matematyczno-fizycznym, biologiczno-chemicznym, humanistycznym i ogólnym.

Obie te reformy wymagały unowocześnienia metod nauczania - między innymi przejścia na nauczanie w pracowniach przedmiotowych. W związku z tym i nasze liceum przeżyło okres urządzania pracowni. Przybywało ich z każdym rokiem - na każdym etapie rozbudowy i modernizacji szkoły.

1975 - XVIII Liceum im. Jana Zamoyskiego w Warszawie zostało odznaczone Medalem Komisji Edukacji Narodowej.

Czas wielkich przemian (1980 - 1989)

W roku szkolnym 1979/1980 dyrektorem szkoły została mgr Halina Radomska-Pietkiewicz, rusycystka. Zastąpiła dyrektorkę Marię Kawecką. Zmiana na stanowisku dyrektora miała wyraźny podtekst polityczny - dyrektor Maria Kawecka była bezpartyjna, odważnie przeciwstawiała się różnym zarządzeniom władz oświatowych, prowadziła szkołę w duchu tolerancji i patriotyzmu, natomiast dyr. H. Radomska-Pietkiewicz została wprowadzona przez ówczesne władze z tzw. "klucza partyjnego". Konfrontacja między nowym dyrektorem a Radą Pedagogiczną była nieuchronna.

Liceum im. Jana Zamoyskiego, zgodnie ze swoją patriotyczną tradycją, było w awangardzie Solidarności Oświaty. Maciej Jenike, nauczyciel fizyki z naszej szkoły, został przewodniczącym sekcji oświaty Regionu Mazowsze NSZZ Solidarność, pięcioro innych nauczycieli przystąpiło do tego ruchu i zarejestrowało w sądzie szkolne koło NSZZ Solidarność.

W tej dekadzie życie szkoły jednoznacznie sprzęgło się z wydarzeniami w kraju. Wielu nauczycieli z Zamoyskiego należało do inteligenckich klubów dysydenckich, takich jak np. KIK (Klub Inteligencji Katolickiej), Niedzielny Dzwonek itp.
Nauczyciele wymieniali się z uczniami literaturą "drugiego obiegu" zabronioną przez komunistyczne władze, wspierali uczniów w różnych akcjach, np. w walce o krzyże w szkole, o orła w koronie, chronili uczniów przed aresztowaniami.
Nauczyciele razem z uczniami organizowali różne formy "biernego oporu", np. "milczące przerwy" międzylekcyjne, żałobny strój w rocznicę ogłoszenia stanu wojennego.

Lata 1945-1990

Dyrektorzy

Józef Szumański
Edward Filipkowski
Janina Rżysko
Jan Gad (1955 - 1975)
Maria Kawecka (1975 - 1979)
Halina Radomska-Pietkiewicz (1979 - 1990)

Nauczyciele

Zofia Zambrzycka, chemik
Irena Sarwas, polonistka
Tadeusz Kędzierski, geograf
Józef Więcławek, historyk
Piotr Gładun, fizyk
Alina Kulińka, historyk
Janina Kougan, polonistka
Maria Adamska, bibliotekarka
Władysława Bryszkiewicz, biolog
Helena Szypszak, geograf
Barbara Chodorowska, polonistka
Elżbieta Lamparska-Świerczyńska, chemik
Bronisława Ginter, chemik
Krystyna Kałaska, biolog
Ewa Sosnowska, biolog
Irena Weber germanistka
Zofia Pawlica, matematyk
Eryka Foks, wychowanie fizyczne
Maria Bryńska, matematyk
Zofia Zambrzycka, chemik
Irena Sarwas, polonistka
Tadeusz Kędzierski, geograf
Józef Więcławek, historyk
Piotr Gładun, fizyk
Marek Drozdowski, matematyk
Barbara Zielińska-Gieysztor, germanistka
Urszula Golnik-Szczególska, polonistka
Anna Maj-Grocholska, anglistka
Hanna Chylak-Sawicka, bibliotekarka

Po przełomie. Transformacja 1990 - 2004

We wrześniu 1989 r. zakończyły się obrady Okrągłego Stołu. Nastąpiła dekomunizacja kraju. Pierwsze, naprawdę wolne wybory do Sejmu, w których przygotowaniu aktywnie uczestniczyli zarówno nauczyciele naszej szkoły, jak i uczniowie. Wielu z nas było członkami Komisji Wyborczych lub Mężami Zaufania. Anna Radziwiłł (nauczycielka historii w liceum Zamoyskiego) została senatorem.

1990 - Rada Pedagogiczna wybrała spośród własnego grona nauczycielkę biologii, Ewę Sosnowską, na dyrektora.
1993 - dyr. Sosnowska nawiązała kontakt z Fundacją im. Stefana Batorego, która zorganizowała pierwszy kurs "ekonomii stosowanej" dla nauczycieli przy współpracy z amerykańską organizacją "Junior Achievement Foundation" zajmującą się przekazywaniem wiedzy z ekonomii, biznesu i przedsiębiorczości wśród młodzieży na całym świecie.
Ciekawym elementem nauczania ekonomii jest udział naszych uczniów w rozgrywkach MESE (Management and Economics Simulation Exercise) - komputerowej symulacji zarządzania firmą, w których z powodzeniem startują nasze drużyny od 1997 r., stale utrzymując się w czołówce wśród 8 najlepszych drużyn z całej Polski.
Od roku szkolnego 2002/2003 przedmiot pod nazwą "podstawy przedsiębiorczości" (zgodnie z rozporządzeniem MEN) obowiązuje już wszystkich uczniów liceum. Zajęcia prowadzone są w wymiarze 2 godzin w cyklu kształcenia dla wszystkich uczniów.

1999 - 2001 - Opracowano nowy Statut Szkoły, podtrzymujący tradycję Zamoyskiego i odpowiadający wymaganiom współczesności. Powstały klasy autorskie o profilu matematyczno-informatycznym, matematyczno-geograficznym i klasa humanistyczna.

1997 - Patronat nad naszym Liceum objął Bank Rozwoju i Eksportu, wyposażając pracownię komputerową i fundując co roku nagrodę dla najlepszego ekonomisty.

1995 - W naszej szkole, jako pierwszej w Warszawie i jednej z kilkudziesięciu w kraju wprowadzono program "Edukacja prawna i konstytucyjna", dający uczniom dużo lepsze możliwości przygotowania się do egzaminów na kierunki społeczne niż tradycyjne lekcje wiedzy o społeczeństwie. Do tego programu nawiązuje rozszerzony program nauczania wiedzy o społeczeństwie dla nowej klasy humanistycznej, otwartej we wrześniu 2004 r.
1992 - 2004 - Dzięki środkom specjalnym można było wykonać generalny remont szkoły

2000 - 2004 - utworzono nowe pracownie: multimedialna pracownia j. polskiego im. A. Mickiewicza, pracownia komputerowa na II piętrze, pracownia j. niemieckiego, przedsiębiorczości i klubu europejskiego oraz nowoczesna biblioteka, którą powiększono o salę lekcyjną i utworzono czytelnię multimedialną z dostępem do internetu, wyposażoną w sprzęt audiowizualny.

Nowoczesne techniki, nowoczesne programy, nowoczesne nauczanie i nowoczesna praca z młodzieżą.

Dziś znajduje się u nas ponad 50 komputerów klasy IBM PC, kilkanaście drukarek i skanerów zainstalowanych nie tylko w pracowniach komputerowych, ale również w pracowniach przedmiotowych i innych pomieszczeniach.
W auli znajduje się projektor multimedialny pozwalający zamienić ją w kino.
Od 1998 roku posiadamy własną domenę internetową i jesteśmy na stałe podłączeni do Internetu. Na naszym serwerze WWW znajdują się: serwis internetowy Zamoyskiego w językach polskim i angielskim, ponad 800 kont pocztowych, strony www uczniów i nauczycieli.
Do najciekawszych pomysłów zrealizowanych w Internecie należy zaliczyć przekazywanie obrazu z pracowni komputerowej w świat przez kamerę podłączoną do serwera.

Szczególną uwagę warto zwrócić na pracownię polonistyczną, która powstała w 2000 roku staraniem polonisty Pawła Waszaka.
Pracownia polonistyczna nr 102, czyli Sala Kresowa im. Adama Mickiewicza, łączy w sobie trzy funkcje - jest salą wystawową, informatyczny laboratorium i oczywiście salą lekcyjną. Gromadzone w niej fotografie, kserokopie i eksponaty mają za zadanie opowiadać o Mickiewiczowskie Nowogródczyźnie i Wileńszczyźnie.
Pracownia jest wyposażona w komputerowy aneks i urządzenia towarzyszące.

Jedną z ciekawszych form pracy z naszą młodzieżą jest organizowanie bezdewizowej wymiany polsko - niemieckiej. Od 1988 roku utrzymujemy kontakty z Walddorfer Gymnasium w Hamburgu, a od 1991 roku również z Felix - Klein - Gymnasium w Getyndze.
Pobyt w Niemczech i rewizyta w Polsce trwają po 10 dni. Uczestnicy wymiany mieszkają u rodzin, z którymi spędzają popołudnia i weekendy.
Program oficjalny przewiduje zwiedzanie najciekawszych obiektów danego miasta, jednodniowe wycieczki, udział w życiu szkoły, spotkania z ciekawymi ludźmi oraz wspólne wyjścia do teatru lub na koncert.

W Liceum Zamoyskiego kontynuowane są tradycje sportowe klubu "Hetman". Nasze zawodniczki i zawodnicy widoczni są w rywalizacji prowadzonej przez Szkolny Związek Sportowy w następujących dyscyplinach: indywidualnych biegach przełajowych, piłce nożnej, piłce koszykowej, piłce siatkowej, piłce ręcznej.
Na przestrzeni ostatnich dwudziestu lat zdobywaliśmy tytuły mistrzowskie w rywalizacji z liceami śródmiejskimi.
Uzdolniona sportowo młodzież może uczęszczać na różnorodne zajęcia. Działają koła SKS: piłki nożnej chłopców, piłki koszykowej chłopców oraz piłki koszykowej i siatkowej dziewcząt.

Studniówka na Smolnej

"Studniówka na Smolnej" zawsze odbywa się w gmachu szkoły. Od około 35 lat gwoździem programu studniówki zamoyszczaków jest kabaret. Uczniowie sami piszą scenariusz, przygotowują dekoracje, podkład muzyczny, światło itd. Pomaga im w tym polonistka, Urszula Golnik.

Koło Teatralne

Od 1983 r. w szkole na Smolnej istnieje koło teatralne "Improwizacja" prowadzone przez Urszulę Golnik. Młodzież przygotowuje ciekawe przedstawienia, np. inscenizację "Dziadów" cz. II A. Mickiewicza, "Odprawy posłów greckich J. Kochanowskiego, "Matki" J. Szaniawskiego, a także oprawę artystyczną różnych uroczystości, np. w roku szkolnym 2003/2004 był to spektakl z okazji rocznicy odzyskania przez Polskę niepodległości oraz Jasełka Bożonarodzeniowe.
W ramach koła teatralnego uczniowie uczęszczają na różnego rodzaju warsztaty artystyczne, prowadzone przez profesjonalistów, sami przygotowują prezentacje na temat teatru i dramatu.

Gazetka szkolna

W latach 1992 - 1996 uczniowie wydawali gazetkę szkolną "Paradoks". W drugiej edycji konkursu na najlepsze gazety szkolne, zorganizowanej przez "Forum gazet szkolnych" (1994), otrzymaliśmy jedną z pięciu przyznanych ex aequo pierwszych nagród. Z dużym zainteresowaniem spotkały się inne gazetki szkolne jak: "Chwila", "Wyzwanie", "Smuty bagienne", "Brak".
W 1999 roku zespół kilkunastu uczniów podjął się wydawania elektronicznej gazetki o naszym liceum. Pomimo nawału zajęć (lekcje, klasówki, prace domowe,...) udało się wydać osiem numerów pisma.
W 2004 roku powstała szkolna gazetka internetowa.

Życie szkoły jest wielopłaszczyznowe. Priorytet to nauka, ale również rozmaite koła zainteresowań oraz akcje charytatywne, w których uczestniczą zamoyszczacy, np. pomoc szkole polskiej w Nowogródku, udział w dobroczynnym koncercie zorganizowanym przez "Wspólnotę Polską" w Teatrze Polskim na rzecz polskiej młodzieży z Białorusi i Litwy.

Wszystko się zmieniło. Widać to również na szlakach wycieczek szkolnych. Kiedyś były to wyłącznie wycieczki krajowe, od 1991 roku organizowane są, oprócz krajowych, wycieczki klasowe do Włoch, Francji, Austrii, Czech; regularnie są organizowane wycieczki na Litwę (Wilno), Białoruś (Kowno,, Nowogródek), Ukrainę (Lwów). Od roku szkolnego 2004/2005 młodzież zaczęła wyjeżdżać na obecne kresy Polski "Śladami czterech religii"

Nauczyciele Liceum Zamoyskiego

Nauczyciele naszego liceum nieustannie pracują nad podnoszeniem swoich kwalifikacji zawodowych. Wielu pedagogów ukończyło studia podyplomowe. Aktualnie (2005 r.) w naszym Liceum jest 12 pedagogów w stopniu nauczyciela dyplomowanego.
Nauczyciele Liceum Zamoyskiego byli i nadal są w stałym kontakcie z ośrodkami uniwersyteckimi. Od 30 lat corocznie odbywają się w naszej szkole praktyki pedagogiczne studentów UW z różnych wydziałów.
Wielu nauczycieli naszej szkoły napisało podręczniki, np. nauczyciele fizyki, ś.p. Maciej Jenike i Jadwiga Holas, historyczki: Anna Radziwiłł i Zofia Lech oraz matematyczki: Maria Małek i ś.p. Maria Bryńska, rusycystka Helena Makarewicz, polonistka Bogumiła Kozyra.
Urszula Golnik (polonistka) jest współautorką "Leksykonu sławnych Polaków", współpracowała z Redakcją Filologii Polskiej PWN.
Wielu z nas posiada medal KEN, który wysoko sobie cenimy.

Stabilizacja kadry w Liceum Zamoyskiego jest niewątpliwie zjawiskiem pozytywnym. Ze szkołą w różnych latach związanych było wielu nauczycieli, którzy podejmowali dalszą pracę nawet po przejściu na emeryturę. Niewątpliwą nestorką pod względem stażu jest p. Helena Szypszak (geografia). Zaczynała pracę w naszej szkole w roku 1954 i ją kontynuuje . P. Bronisława Ginter (chemia) pracuje w naszej szkole od 1963 r.
Inni długoletni nauczyciele to:
- 1953 - 1986 Alina Kulińska, historyk
- 1953 - 1989 Janina Kogan, polonistka
- 1954 - 1985 Maria Adamska, bibliotekarka
- 1954 - 1998 Władysława Bryszkiewicz, biolog
- 1960 - 2001 Barbara Chodorowska, polonistka
- 1962 - 1989 Elżbieta Lamparska-Świerczyńska, chemik
- 1963 - Bronisława Ginter, chemik, nadal pracuje
- 1963 - 2002 Krystyna Kałaska, biolog
- 1964 - 2001 Irena Weber, germanistka
- 1964 - 1985 Zofia Pawlica, matematyk
- 1966 - 1988 Eryka Foks, wychowanie fizyczne
- 1967 - 1993 Maria Bryńska, matematyk
- 1970 - Barbara Gieysztor, j. niemiecki, nadal pracuje
- 1972- Dobrosława Gawor, j. rosyjski
- 1975 - Hanna Chylak-Sawicka, biblioteka
- 1976 - Urszula Golnik, j. polski, nadal pracuje
- 1977 - Ewa Sosnowska, biologia, nadal pracuje
- 1980 - Anna Grocholska, j. angielski, nadal pracuje


Pozytywnym zjawiskiem jest fakt, że w Liceum Zamoyskiego pracowało i pracuje jako nauczyciele wielu wychowanków. Są to panie: Barbara Gieysztor, Urszula Golnik, Anna Grocholska, Danuta Korczyńska, Emilia Kędziorek, Magdalena Figaj, Barbara Ładyńska, Hanna Sawicka - Chylak, Agata Siennicka.

Grupę tę wspomagali nauczyciele - emeryci, którzy przepracowali w liceum ponad 20 lat: Zofia Zambrzycka (chemik), Irena Sarwas (polonistka), Tadeusz Kędzierski (geograf), Józef Więcławek (historyk), Piotr Gładun (fizyk).

Do długoletnich pracowników szkoły, którzy w ostatnim ćwierćwieczu odeszli na zawsze należeli: dyrektor Jan Gad, Alina Kulińska (historyk), Tadeusz Kędzierski (geograf), Józef Więcławski (historyk), Stefan Kalinowski (nauczyciel PO), Maria Bryńska (matematyk), Maria Adamska (biblioteka), Maciej Jenike (fizyk).

Pisząc o naszej szkole, nie można pominąć zasług Zofii Syguły - wieloletniej sekretarki, którą godnie zastąpiła p. Elżbieta Wróblewska. Bez woźnych, tak bardzo lubianych przez brać uczniowską, jak Danuta Talacha, Zofia Autowicz, Teresa Wiśniewska, Irena i Władysław Ponichterowie, różnych, tak bardzo popularnych "cioć" i "wujków", i dozorców trudno sobie wyobrazić funkcjonowanie szkoły.

Nie ma wśród osób, które po II wojnie ukończyły naszą szkołę, postaci na miarę Jerzego Giedroycia, czy Tadeusza Kotarbińskiego, ale wynika to raczej z ogólnej tendencji do powszechności średniego wykształcenia w czasach PRL.

Zmieniły się również formy współpracy z rodzicami. Dawny Komitet Rodzicielski został zastąpiony przez Radę Rodziców, dzięki której rodzice mają dużo większy wpływ na życie i funkcjonowanie szkoły niż dawniej. Nadal jednak Rada Rodziców pomaga organizować pomoc materialną i wszystkie imprezy, które odbywają się na terenie szkoły.

Zakończenie

Lata 1980 - 2004 w życiu naszej szkoły to lata transformacji, która jest wykładnią wielkich przemian w Polsce i na świecie. Od września 2002 roku jesteśmy 3 - letnim liceum w zreformowanym systemie oświaty. W 2005 roku mury gmachu na Smolnej opuści pierwszy rocznik uczniów, którzy będą zdawali zreformowaną maturę. Już teraz widać, że reforma oświaty musi zostać poprawiona. Widzimy błędy, niedociągnięcia reformy. Staramy się w tym wszystkim nie stracić przysłowiowego zdrowego rozsądku i próbujemy łączyć tradycję z Nowym, które już jest. W tej chwili wyznaczamy naszej szkole miejsce we współczesności. Staramy się nie tylko realizować hasło patrona naszej szkoły, Jana Zamoyskiego: "Takie będą Rzeczypospolite, jakie ich młodzieży chowanie", ale również pamiętamy słowa znakomitego dyrektora Liceum Zamoyskiego, Jana Gada: "Szkoła jest jak orkiestra. Potrzebny dobry dyrygent, dobry zespół i dobra partytura. Wtedy melodia brzmi pięknie."